Politieke Ideologieën Uitgelegd
Een politieke ideologie is een samenhangend geheel van ideeën over de inrichting van macht, economie en samenleving. Deze gids vergelijkt 31 ideologieën, van sociaaldemocratie tot libertarisme, op dezelfde 12 assen als in de test.
Bekijk alle politieke ideologieën
31 ideologieën
- Transhumanisme (in het Engels)Ecologisch en technologischHet transhumanisme bepleit het gebruik van geavanceerde technologie en biotechnologie om menselijke vermogens radicaal te verbeteren en biologische limieten te overstijgen.
- Theocratie (in het Engels)Autoritair en theocratischDe theocratie is een staatsvorm waarin politieke macht berust bij religieuze leiders of goddelijke wetgeving als het hoogste gezag van het land geldt.
- Sociaaldemocratie (in het Engels)Socialistisch en communistischDe sociaaldemocratie combineert een markteconomie en parlementaire democratie met een sterke verzorgingsstaat, publieke voorzieningen en werknemersrechten om ongelijkheid te verminderen.
- Libertarisme (in het Engels)Liberaal en libertairHet libertarisme stelt individuele zelfbeschikking en eigendomsrechten absoluut en wil de overheid terugdringen tot een minimale nachtwakersstaat of geheel afschaffen.
- Conservatisme (in het Engels)Conservatief en nationalistischHet conservatisme hecht aan traditie, beproefde maatschappelijke instituties, maatschappelijke orde en geleidelijke verandering boven abstracte utopieën.
- Democratisch socialisme (in het Engels)Socialistisch en communistischHet democratisch socialisme streeft naar democratische controle en collectief beheer over de economie om kapitalistische ongelijkheid te overstijgen, met behoud van politieke vrijheden.
- Klassiek liberalisme (in het Engels)Liberaal en libertairHet klassiek liberalisme bepleit individuele vrijheid, beperkte overheidstaak, strikte rechtsstaat en de vrije markt als basis voor een welvarende en vrije orde.
- Nationaal-conservatisme (in het Engels)Conservatief en nationalistischHet nationaal-conservatisme combineert cultureel conservatisme en traditionele gezinswaarden met een sterke nadruk op nationale soevereiniteit en immigratiebeperking.
- Anarchocommunisme (in het Engels)AnarchistischHet anarchocommunisme pleit voor de onmiddellijke afschaffing van zowel de staat als het kapitalisme ten gunste van een federatie van vrije communes en gemeenschappelijk bezit.
- Anarchokapitalisme (in het Engels)AnarchistischHet anarchokapitalisme pleit voor de totale afschaffing van de staat en het organiseren van alle maatschappelijke functies – inclusief recht en veiligheid – via de vrije markt.
- Anarchosyndicalisme (in het Engels)AnarchistischHet anarchosyndicalisme beschouwt revolutionaire vakbonden als het middel om het kapitalisme en de staat omver te werpen en de samenleving via werkerszelfbestuur te organiseren.
- Autoritair kapitalisme (in het Engels)Autoritair en theocratischHet autoritair kapitalisme combineert een kapitalistische vrijemarkteconomie met een politiek systeem van strikte autocratische of dictatoriale staatscontrole.
- Bioconservatisme (in het Engels)Ecologisch en technologischHet bioconservatisme bepleit strikte ethische en wettelijke grenzen aan biotechnologie om de menselijke natuur, waardigheid en ecologische balans te beschermen.
- Centrisme (in het Engels)Centristisch en pragmatischHet centrisme kiest voor een pragmatische, gematigde middenkoers die ideologische dogma’s vermijdt en streeft naar compromis en maatschappelijke stabiliteit.
- Christendemocratie (in het Engels)Conservatief en nationalistischDe christendemocratie past christelijke sociale waarden – zoals solidariteit, rentmeesterschap en subsidiariteit – toe op het democratische openbaar bestuur.
- Communisme (in het Engels)Socialistisch en communistischHet communisme streeft naar een klassenloze, staatloze en geldloze samenleving waarin alle productiemiddelen gemeenschappelijk bezit zijn en goederen worden verdeeld naar behoefte.
- Cosmopolitisme (in het Engels)Liberaal en libertairHet cosmopolitisme beschouwt alle mensen als leden van één wereldwijde gemeenschap en stelt universele mensenrechten en mondiale solidariteit boven nationale grenzen.
- Derde Weg (in het Engels)Centristisch en pragmatischDe Derde Weg herdefinieerde het centrumlinkse denken door marktwerking, flexibilisering en begrotingsdiscipline te integreren met sociale investeringen in onderwijs en kansen.
- Distributisme (in het Engels)Conservatief en nationalistischHet distributisme stelt dat productief eigendom zo wijd mogelijk verspreid moet zijn onder gezinnen en coöperaties, in plaats van geconcentreerd bij de staat of grote bedrijven.
- Fascisme (in het Engels)Autoritair en theocratischHet fascisme is een extreemrechtse, totalitaire ideologie gekenmerkt door dictatoriaal leiderschap, gewelddadige onderdrukking, militarisme en ondergeschiktheid aan de staat.
- Georgisme (in het Engels)Liberaal en libertairHet georgisme stelt dat economische waarde van natuurlijke hulpbronnen en grond aan de gemeenschap toebehoort via een grondwaardebelasting, terwijl arbeid onbelast moet blijven.
- Groene politiek (in het Engels)Ecologisch en technologischDe groene politiek stelt ecologische duurzaamheid, klimaatbescherming, sociale rechtvaardigheid en geweldloosheid centraal in het openbaar bestuur.
- Marktsocialisme (in het Engels)Socialistisch en communistischHet marktsocialisme combineert collectief eigendom of werknemerszelfbestuur van bedrijven met het marktmechanisme voor de verdeling van goederen en diensten.
- Marxisme-leninisme (in het Engels)Socialistisch en communistischHet marxisme-leninisme stelt dat een gedisciplineerde voorhoedepartij de staatsmacht moet veroveren om de transitie naar het socialisme te leiden via een eenpartijstaat en een planeconomie.
- Monarchisme (in het Engels)Conservatief en nationalistischHet monarchisme bepleit een erfelijke vorst als staatshoofd om nationale continuïteit, partijpolitieke neutraliteit en historische verbondenheid te belichamen.
- Neoconservatisme (in het Engels)Conservatief en nationalistischHet neoconservatisme combineert traditionele maatschappelijke normen en marktkapitalisme met een assertief, interventionistisch buitenlands beleid ter bevordering van democratie.
- Neoliberalisme (in het Engels)Liberaal en libertairHet neoliberalisme bepleit marktwerking, privatisering, deregulering en vrijhandel als de voornaamste motoren voor economische efficiëntie en mondiale groei.
- Ordoliberalisme (in het Engels)Centristisch en pragmatischHet ordoliberalisme stelt dat de staat een krachtig juridisch en institutioneel kader moet handhaven om eerlijke marktconcurrentie te waarborgen en kartelvorming te voorkomen.
- Paleoconservatisme (in het Engels)Conservatief en nationalistischHet paleoconservatisme verdedigt traditionele christelijke waarden, strenge immigratiebeperking, economisch protectionisme en een strikt isolationistisch buitenlands beleid.
- Sociaalliberalisme (in het Engels)Liberaal en libertairHet sociaalliberalisme combineert individuele burgerlijke vrijheden en markteconomie met actieve overheidsingrepen om kansengelijkheid en sociale voorwaarden te waarborgen.
- Technocratie (in het Engels)Ecologisch en technologischDe technocratie bepleit besluitvorming op basis van wetenschappelijke en technische expertise door deskundigen, in plaats van door partijpolitici of publieke opinie.
Hoe verhouden de ideologieën zich op de 12 assen?
Elke rij is een ideologie en elke kolom is een as. Blauw neigt naar de eerste pool van een as en oranje naar de tweede. Hoe donkerder het vakje, hoe sterker de voorkeur.
| Ideologie | FederaalUnitair | DemocratischAutocratisch | VeiligheidVrijheid | NationalismeInternationalisme | MilitaristischPacifistisch | AssimilatieMulticulturalisme | Collectief eigendomPrivé-eigendom | OverheidssturingLaissez-faire | Economische afschermingWereldwijde economische integratie | SeculierReligieus | ProgressiefTraditiegericht | Technologische versnellingBioconservatisme |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sociaaldemocratie (in het Engels) | 55 | 8 | 82 | 78 | 70 | 70 | 35 | 40 | 72 | 22 | 22 | 40 |
| Democratisch socialisme (in het Engels) | 50 | 8 | 80 | 75 | 72 | 72 | 18 | 22 | 60 | 18 | 18 | 38 |
| Communisme (in het Engels) | 60 | 25 | 45 | 92 | 55 | 75 | 2 | 5 | 70 | 3 | 20 | 35 |
| Marxisme-leninisme (in het Engels) | 88 | 85 | 12 | 70 | 40 | 55 | 3 | 3 | 40 | 5 | 40 | 40 |
| Marktsocialisme (in het Engels) | 50 | 15 | 75 | 70 | 70 | 68 | 22 | 50 | 62 | 18 | 22 | 40 |
| Anarchocommunisme (in het Engels) | 2 | 5 | 92 | 95 | 85 | 85 | 3 | 10 | 70 | 4 | 12 | 35 |
| Anarchosyndicalisme (in het Engels) | 3 | 5 | 92 | 92 | 82 | 80 | 8 | 15 | 65 | 4 | 12 | 38 |
| Anarchokapitalisme (in het Engels) | 2 | 10 | 98 | 70 | 75 | 62 | 98 | 99 | 95 | 22 | 32 | 30 |
| Sociaalliberalisme (in het Engels) | 45 | 8 | 85 | 78 | 65 | 78 | 48 | 48 | 75 | 22 | 16 | 40 |
| Klassiek liberalisme (in het Engels) | 45 | 8 | 88 | 70 | 60 | 62 | 78 | 85 | 90 | 28 | 35 | 45 |
| Libertarisme (in het Engels) | 30 | 10 | 95 | 62 | 62 | 60 | 92 | 95 | 92 | 25 | 30 | 40 |
| Neoliberalisme (in het Engels) | 55 | 12 | 70 | 65 | 50 | 62 | 85 | 88 | 95 | 28 | 38 | 45 |
| Georgisme (in het Engels) | 45 | 10 | 80 | 70 | 65 | 65 | 45 | 70 | 80 | 25 | 28 | 42 |
| Cosmopolitisme (in het Engels) | 40 | 10 | 85 | 95 | 80 | 90 | 55 | 55 | 92 | 22 | 18 | 35 |
| Centrisme (in het Engels) | 50 | 15 | 65 | 60 | 55 | 58 | 52 | 52 | 65 | 40 | 45 | 50 |
| Derde Weg (in het Engels) | 55 | 10 | 72 | 72 | 50 | 68 | 58 | 60 | 82 | 28 | 26 | 42 |
| Ordoliberalisme (in het Engels) | 30 | 8 | 75 | 70 | 62 | 55 | 55 | 58 | 80 | 35 | 35 | 55 |
| Conservatisme (in het Engels) | 55 | 12 | 62 | 40 | 38 | 38 | 68 | 68 | 68 | 52 | 72 | 60 |
| Christendemocratie (in het Engels) | 45 | 10 | 68 | 60 | 60 | 45 | 48 | 52 | 70 | 72 | 70 | 65 |
| Nationaal-conservatisme (in het Engels) | 75 | 30 | 45 | 12 | 30 | 18 | 52 | 45 | 32 | 60 | 82 | 62 |
| Neoconservatisme (in het Engels) | 65 | 15 | 55 | 38 | 12 | 40 | 68 | 65 | 65 | 50 | 60 | 52 |
| Paleoconservatisme (in het Engels) | 50 | 22 | 55 | 10 | 50 | 15 | 60 | 60 | 22 | 65 | 85 | 65 |
| Distributisme (in het Engels) | 20 | 15 | 70 | 50 | 62 | 50 | 25 | 38 | 40 | 75 | 65 | 62 |
| Monarchisme (in het Engels) | 70 | 65 | 45 | 35 | 35 | 35 | 55 | 50 | 50 | 72 | 88 | 62 |
| Groene politiek (in het Engels) | 40 | 8 | 80 | 80 | 80 | 72 | 30 | 35 | 45 | 25 | 18 | 70 |
| Transhumanisme (in het Engels) | 50 | 15 | 88 | 78 | 70 | 75 | 60 | 60 | 80 | 8 | 12 | 3 |
| Technocratie (in het Engels) | 70 | 62 | 45 | 60 | 55 | 60 | 50 | 28 | 70 | 10 | 25 | 15 |
| Bioconservatisme (in het Engels) | 50 | 20 | 70 | 55 | 60 | 50 | 50 | 50 | 50 | 50 | 65 | 98 |
| Theocratie (in het Engels) | 85 | 92 | 15 | 22 | 35 | 15 | 40 | 38 | 35 | 98 | 95 | 72 |
| Fascisme (in het Engels) | 97 | 97 | 2 | 2 | 2 | 3 | 38 | 12 | 8 | 45 | 90 | 45 |
| Autoritair kapitalisme (in het Engels) | 88 | 88 | 12 | 30 | 30 | 28 | 40 | 38 | 50 | 25 | 62 | 38 |
Wat zijn de belangrijkste stromingsfamilies?
Zeven hoofdfamilies om het verkennen te vergemakkelijken. In de praktijk sluiten veel ideologieën bij meerdere families aan.
Socialistisch en communistisch
5 ideologieënTradities die beogen dat de economie het algemeen belang dient via publiek of collectief eigendom of sterke herverdeling.
Liberaal en libertair
6 ideologieënDenkrichtingen gecentreerd rond individuele vrijheid, variërend van sociaalliberalisme tot de libertaire minimale staat.
Centristisch en pragmatisch
3 ideologieënBenaderingen die marktdynamiek combineren met sociale bescherming en ideologische uitersten vermijden.
Conservatief en nationalistisch
7 ideologieënTradities die waarde hechten aan maatschappelijke continuïteit, gevestigde instellingen, gemeenschapszin en vaak de natiestaat.
Ecologisch en technologisch
4 ideologieënStromingen gedefinieerd door hun visie op ecologie, wetenschappelijke expertise en technologische vooruitgang.
Anarchistisch
3 ideologieënTradities die de staat willen vervangen door vrijwillige samenwerking, van collectivistisch tot vrijemarktanarchisme.
Autoritair en theocratisch
3 ideologieënSystemen waarin politieke macht geconcentreerd is bij een heersende partij, één leider of een religieuze autoriteit.
Hoe zijn deze profielen tot stand gekomen?
Elk profiel is een redactionele schatting van waar de traditie zich gewoonlijk bevindt op dezelfde twaalf assen als je resultaat.
Ideaalmodellen, geen individuen
Een profiel beschrijft de klassieke vorm van een ideologie. Echte politieke partijen en denkers binnen dezelfde stroming vertonen grote onderlinge verschillen.
Schattingen, geen absolute feiten
De cijfers zijn onderbouwde inschattingen voor vergelijking en discussie. Het zijn geen enquêteresultaten en geen definitief oordeel over wat iemand gelooft.
Dezelfde schaal als je resultaat
Doordat ze dezelfde twaalf assen gebruiken, kunnen je scores rechtstreeks met elke ideologie worden vergeleken.
Veelgestelde vragen
Een politieke ideologie is een samenhangend geheel van overtuigingen over hoe de samenleving, de economie en de overheid moeten worden georganiseerd. Het biedt mensen een gedeelde woordenschat voor wat ze nastreven en waarom.
Er is geen vast aantal, omdat ideologieën in de loop van de tijd overlappen, zich splitsen en samensmelten. Deze gids behandelt veel van de bekendste tradities en deelt ze in zeven families in.
Links en rechts is een versimpeling waarin meerdere vragen samenkomen. Economisch pleit links doorgaans voor meer collectief eigendom en herverdeling, en rechts voor meer particulier bezit en open markten. Maatschappelijk streeft links meestal naar snellere verandering en rechts naar meer traditie. De 12 assen meten elke vraag afzonderlijk, zodat iemand op het ene vlak links en op het andere rechts kan zijn.
Ja. De meeste mensen combineren ideeën uit verschillende tradities. Daarom rangschikt de test elke ideologie op basis van hoe goed deze bij je past, in plaats van je één enkel etiket op te plakken.
Een overeenkomst geeft aan hoe sterk je twaalf scores lijken op het kenmerkende profiel van een ideologie. Het is een goed startpunt om over een traditie te lezen, geen definitief oordeel over wie je bent.
Heb je nog andere vragen? Neem contact op
Ontdek welke ideologie bij jou past
Beantwoord korte stellingen en zie welke ideologieën en landen het dichtst bij je profiel aansluiten, netjes gerangschikt.